İzmir’de Nâzım Hikmet Sergisi: ROMANTİKA Bir Ömrün Seyrüseferi

Sergi, adını Nâzım Hikmet’in otobiyografik romanı “Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim” için ilk düşündüğü isimden alıyor. Romantika, serginin yorumunda daha adil, daha güzel ve daha özgür bir yaşamın mümkün olduğuna duyulan inancı ifade ediyor. “Bir Ömrün Seyrüseferi” ise İstanbul’dan Anadolu’ya, Moskova’dan farklı ülkelere uzanan yolculuklarla birlikte düşünsel, duygusal ve sanatsal değişimleri de kapsıyor. Bu geniş çerçeve, Nâzım Hikmet’in yaşamını farklı dönemleri arasındaki bağlarla okumaya imkân veriyor. Yolculuklar, karşılaşmalar ve ayrılıklar, onun dünyaya bakışını anlamak için birbirini tamamlayan izler sunuyor.

Yüzlerce fotoğraf, yüzlerce sayfa el yazması ve nadir kitap, ziyaretçiyi üretimin farklı aşamalarına yaklaştırıyor. Nâzım Hikmet’in 1928’de Bakü’de yayımlanan “Güneşi İçenlerin Türküsü”, Çin’de 100 adet basılan özel bir kitap ve Havana’da yalnızca 10 adet basılmış bir yayın, serginin nadir yayınları arasında bulunuyor. Farklı ülkelerde yayımlanan bu kitaplar, eserlerinin sınırları aşarak farklı dillerde okurlarla buluşmasının izlerini taşıyor. El yazmaları, basılı sayfalarda karşılaşılan metinleri Nâzım Hikmet’in kendi elinden çıkan hâlleriyle görme imkânı sunuyor. Fotoğraflar ise yaşamının farklı dönemlerini, bulunduğu yerleri ve çevresindeki insanları anlatıya dâhil ediyor. Mektuplar ve belgeler, eserlerle yaşanmışlıklar arasındaki bağlantıları kurarken kişisel dünyasına da daha yakından bakmayı sağlıyor.

Nâzım Hikmet’in karalamaları dışında kendisine ait 10’a yakın özgün resim de sergide bulunuyor. Ara Güler Arşivi’nde sergi hazırlıkları sırasında bulunan fotoğraflar, “Memleketimden İnsan Manzaraları”nın İtalya’daki yayınıyla ilişkili bir hikâyeyi görünür kılıyor. Sedat Girgin’in “Kuvâyi Milliye Destanı”ndan esinlenerek sergiye özel ürettiği 260 × 780 santimetrelik eser ise edebî anlatıya resimle karşılık veriyor. Bu eserler, Nâzım Hikmet’in kendi çizimlerinden onun metinlerini yorumlayan sanatçıların çalışmalarına uzanan bir bütün oluşturuyor. Ziyaretçiler, sözcüklerin resim ve fotoğrafta nasıl farklı anlatım biçimleri kazandığını bu çalışmalar üzerinden izleyebiliyor.

Süleyman Yılmaz’ın “Gölgesinde” adlı çalışması da çağdaş sanatın anlatıdaki yerini genişletiyor. Çanakkale yangınlarından kurtarılan kömürleşmiş bir ağaç gövdesi üzerinde projeksiyon haritalama tekniğinin kullanıldığı eser, yaşamın sürekliliğine odaklanıyor. Çalışma, Nâzım Hikmet’in “Yaşamaya Dair” şiiriyle kurduğu ilişki üzerinden serginin düşünsel çerçevesine katılıyor. Ağacın yangından kalan izleri ile üzerine yansıtılan görüntüler, doğanın kırılganlığını ve yaşamın devam etme gücünü birlikte düşünmeye alan açıyor. Böylece şiirdeki yaşama bağlılık, somut bir malzeme ve hareketli görüntüler aracılığıyla görsel bir yorum kazanıyor.

Çocukluk fotoğrafında görülen atlı üç tekerlekli bisiklet ise başka bir araştırma hikâyesini taşıyor. Fotoğraftaki bisikletin türünü araştıran M. Melih Güneş, Amerika’da bir örneğine ulaşıyor. Gürkan Us’un Türkiye’ye getirdiği ve sonrasında monte edilen bu bisiklet, ziyaretçiyi Nâzım Hikmet’in çocukluk dünyasına yaklaştıran nesnelerden biri oluyor. Fotoğrafta yer alan bir ayrıntının izini sürerek sergiye kazandırılan bu örnek, arşiv araştırmasının sergi hazırlığındaki rolünü de görünür kılıyor. Ziyaretçiler, çocukluk fotoğrafını bisikletle birlikte değerlendirirken geçmişteki bir anın nesneler aracılığıyla nasıl yeniden anlam kazandığını görebiliyor.

95.İzmir Enternasyonal Fuarı kapsamında hazırlanan sergi, 15 Ocak 2027’ye kadar Kültürpark Atlas Pavyonu’nda ücretsiz ziyaret edilebiliyor. Sergi, salıdan pazara 10.00–19.00 saatleri arasında açık; pazartesi günleri kapalı. Fuarın ardından da ziyaretçilerini ağırlamaya devam eden Romantika, Nâzım Hikmet’in yaşamını ve üretimini farklı yönleriyle tanımak isteyenler için İzmir’in kültür sanat rotasında yer alıyor. Belgelerden kişisel eşyalara, fotoğraflardan sanat eserlerine uzanan içeriğiyle ziyaretçilere kapsamlı bir keşif alanı açıyor.